مسموميت با «وارفارين»
مرد جوانی به دلیل استفراغ خونی به اورژانس مراجعه مي‌كند؛ او مي‌گويد روز گذشته دچار خون دماغ شده كه با فشردن بینی، خونريزي قطع شده، اما امروز یكباره استفراغ كرده كه حاوي خون روشن بوده است. بیمار از تنها دارویی كه استفاده می‌كند، وارفارین است كه پس از تعویض دریچه قلب توسط پزشك معالج برایش تجویز شده است.

وارفارین دارویی است كه بر كبد اثر كرده و سیر تشكیل لخته و انعقاد پذیری خون را مختل می‌كند. این دارو در چند دسته بیمار استفاده می‌شود:

‌‌ـ بیمارانی كه لخته‌ای در بدنشان تولید شده و با دادن وارفارین از بزرگ‌تر شدن لخته جلوگیری می‌شود.

‌‌ـ افرادی كه لخته در پا دارند تحت درمان با وارفارین قرار می‌گیرند تا لخته از پا به ریه گسترش نیابد.

‌‌ـ‌ در افرادی كه به دلیل آسیب در سیاهرگ یا قلب آنها خطر بروز لخته زیاد است. نمونه آن، افرادی است كه به مدت طولانی بی‌حركت بوده یا دارای دریچه مصنوعی هستند.

خونریزی در افرادی كه وارفارین استفاده می‌كنند ممكن است به طور مداوم دیده شود. خونریزی گاهی با فشردن، قابل كنترل است (خونریزی به دنبال بریدگی دست یا خون دماغ) و گاهی خونریزی داخلی است و نمی‌توان میزان آن را دید و حتی حدس زد. خونریزی از دستگاه گوارشی به شكل خون روشن در استفراغ یا مدفوع سیاه به شكل و رنگ قیر است. ممكن است سرفه خونی، ادرار خونی، كبودشدگی یا خونریزی‌های ریزنقطه‌ای در بدن پدیدار شود.

وارفارین با این‌كه باعث جلوگیری از بروز لخته می‌شود، می‌تواند در روزهای اولیه مصرف، خطر بروز لخته را افزایش دهد؛ بنابراین باید برای شروع درمان بیمار بستری شده و داروهای دیگر (مانند هپارین) كه باعث كاهش لخته‌سازی هستند دریافت كنند تا اثر مخرب اولیه وارفارین طی شود. با توجه به اثر گفته شده، بیمارانی كه داروی خود را قطع می‌كنند نباید خودسرانه دارو را شروع كنند؛ شروع دارو باید با نظر پزشك و طی بستری شدن بیمار در بیمارستان انجام شود. سنجش PT و INR برای بیماران ضروری است. برای اغلب بیماران میزان INR بین 2 تا 3 مناسب است. در بیماران با دریچه مصنوعی فلزی میزان INR بین 5/2 تا 5/3 مطلوب است. افرادی كه تحت درمان با وارفارین هستند باید مواردی را در ذهن داشته باشند:

‌‌ـ‌ اگر خونریزی پیدا كردند خود را به اورژانس برسانند.

‌‌ـ‌ اگر INR بیش از 5 باشد، چه خونریزی بدهد یا ندهد، باید هرچه سریع‌تر به اورژانس مراجعه كرد.

‌‌ـ‌ اگر INR از میزان مطلوب بیشتر بوده، اما كمتر از 5 باشد و بیمار خونریزی نداشته باشد تنها لازم است برای تنظیم دارو به صورت سرپایی به پزشك مراجعه كند.

‌‌ـ‌ در صورت قطع دارو نباید بدون صلاحدید پزشك دارو را به طور مجدد شروع كنند.

دكتر بهروز هاشمي

متخصص طب اورژانس